Mahler

Een jaar geleden hoorde ik voor het eerst muziek van Mahler. Ik had die middag geholpen bij een feest met dertig stuiterende kinderen, was laat en moest rennen om op tijd in het concertgebouw te zijn. Mijn plek was de goedkoopste in de zaal, ik kon het podium alleen zien door steeds links of rechts langs een paal te kijken. En naast me zat een man zo zwaar te ademen dat ik bang was dat hij erin zou blijven.

Toch was het eenvoudig me op de muziek te concentreren. Het was de zevende symfonie, het Lied der Nacht, gespeeld door het Concertgebouworkest onder leiding van Mariss Jansons. Die avond heeft Mahlers muziek me gegrepen en niet meer losgelaten, niet in de laatste plaats door Jansons, die ervoor zorgde dat ik elk instrument hoorde, dat alle klanken gedefinieerd werden, en die tegelijkertijd dat alles in samenhang liet gebeuren, één orkest, één symfonie, één idee.

Afgelopen vrijdag was ik opnieuw naar een uitvoering van Mahler, ditmaal de tiende symfonie, door het Nederlands Philharmonisch onder leiding van Marc Albrecht.

Die tiende heeft Mahler nooit helemaal zelf voltooid, hij stierf terwijl hij ermee bezig was. Er zijn puristen die dan ook alleen het eerste van de vijf delen willen uitvoeren, het enige dat Mahler zelf heeft georkestreerd. Ik begrijp dat niet zo goed. De versie die door Cooke is afgerond – veel meer dan de muziek die er lag, geschikt maken voor uitvoering door een orkest heeft hij niet gedaan – is absoluut Mahler. Het concept van die symfonie is volledig aanwezig in wat je hoort en het hele werk heeft die voor mij typisch Mahleriaanse kwaliteit van muziek die (abstracte) ideeën uitdrukt, en die geheel eigen stellaire klank waardoor je het universum lijkt te horen.

Wat ben ik blij dat Albrecht er geen bezwaar in ziet de hele symfonie uit te voeren – wie zou deze muziek nu niet willen horen?

Albrecht en het NedPho speelden voor de zomer een prachtige negende van Mahler, en nu dus de tiende. Dit keer zat ik vrij ver vooraan, en voor het concert begon keken een van de violisten en ik elkaar een tijdje aan. We herkenden elkaar, en zij wist meteen mijn naam, haar mond vormde de twee lettergrepen, overduidelijk ondanks de afstand. Even voelde ik mij ongemakkelijk, want hoe heette zij ook alweer?

Voor het eind van het concert wist ik het weer: Mascha van Sloten. Ik moest er ver voor terug gaan, naar de dorpen in Groningen waar we opgroeiden, naar de jaren dat mijn leeftijd nog maar één cijfer had.

En zo kwam alles bij elkaar. Ik heb Mahler laat ontdekt, en door die ontmoeting met iemand uit mijn jeugd, kwamen niet alleen uitvoerend artiest en publiek een moment samen, maar is deze muziek waar ik zo van hou, verbonden met mijn jonge jaren, alsof Mahler toch altijd aanwezig is geweest in mijn bestaan.

4 gedachten over “Mahler

  1. Oscar Rőmer

    Maler en Wagner altijd voor de eerste gekozen aangezien de tweede politiek niet onbesproken is. Doch beide componisten hebben indrukwekkend werk, dat niet kwalificeert voor het genre lullabies.
    Mooi om niet alleen de muziek te horen maar ook de uitvoerders te kunnen zien wat ook blijkt uit het korte verhaal van de ontmoeting van Masha en Matthijs.

    Like

    1. matthijseijgelshoven Berichtauteur

      Mahler dirigeerde graag en vaak Wagners muziek en Willem Mengelberg, Mahlers grootste pleitbezorger in Amsterdam (en vriend voor zover ik weet) ontpopte zich later tot nazi-sympathisant… Wat dit allemaal zegt weet ik niet, maar ik vermoed in elk geval iets over hoe makkelijk mensen zich door allerlei theorieën/ ideologieën/ geloofssystemen laten verleiden, zelfs als ze strijdig zijn met hun eigen ervaringen en levensloop (ik doel op Mengelberg en Mahler)

      Like

  2. Mascha

    Nou ja, wat een mooi verhaal schrijf je hier, echt prachtig verwoord! Ik vond het ook best bijzonder om juist bij dat specifieke concert iemand te treffen uit mijn jeugd, van de school waar ik bijzonder prettige herinneringen aan heb, dat bracht voor mij tijdens het spelen extra energie met zich mee! Het klopt ook wat je zegt; dat alles bij elkaar komt op zo’n moment; je deelt iets van vroeger, vervolgens leg je een eigen, persoonlijke weg af in de jaren daarna, en dan tref je elkaar weer op een punt waarop je beiden aanbeland bent; jij hebt Mahler’s muziek leren kennen en komt daarvoor naar het Concertgebouw, en ik speel in dat orkest, in de eerste vioolgroep, wat mijn baan is, waar ik al die tussenliggende jaren zo hard voor heb gestudeerd… dat is mooi…
    Het spelen van Mahler in Het Concertgebouw is voor ons als musici bovendien extra speciaal, temeer omdat hij zelf ook op dat podium heeft gedirigeerd, voor het Koninklijk Concertgebouworkest. Er bestaan nog veel originele partituren die in het bezit zijn van het KCO met Mahler’s aantekeningen daarin. Dat is een kostbare schat aan informatie.
    Om tot slot nog iets te zeggen: Mahler was bepaald geen makkelijke man, aan de ene kant verafgoodde hij Alma, zijn getalenteerde vrouw die ook componeerde, tegelijkertijd was het een vrij narcistisch iemand die haar ook niets gunde en erg jaloers was op haar. Hij zorgde daardoor ook voor een verwijdering van zijn vrouw. De tiende symfonie zit vol verwijzingen naar liefdesverdriet en gevoelens van verraad die Mahler verklankte omdat hij er achter was gekomen dat Alma een nieuwe liefde had, hij las per ongeluk de liefdesbrieven…
    In zijn muziek zijn altijd vier grote thema’s terug te vinden; liefde, dood, natuur en kinderen. Het was de tijd van de laat-Romantiek, dat is niet alleen in de muziek uit die tijd terug te horen (Richard Wagner!!) maar ook in de beeldende kunst en de literatuur, die dingen zijn altijd met elkaar verweven.
    Nou Matthijs, geniet van al dat moois, er is zoveel te ontdekken, ik raad je bijvoorbeeld ook de opera Tristan und Isolde van Wagner aan die we nog komend seizoen gaan spelen in het Muziektheater, dat zul je vast prachtig vinden, in het verlengde van Mahler, (harmonisch iets minder complex), een van de mooiste opera’s ooit geschreven, wat mij betreft!

    Heel veel groeten, Mascha van Sloten

    Liked by 1 persoon

    1. matthijseijgelshoven Berichtauteur

      Ha Mascha, wat leuk dat je reageert en dat je mijn bericht kunt waarderen! Zeker is er veel moois te ontdekken, ik hoop mijn hele leven lang nog ontdekkingen te doen. Tristan en Isolde ken ik nog niet, Lohengrin wel. Dat was ook een ontdekking in zekere zin, werd me althans in de schoot geworpen, iemand was ziek, er was een kaartje over. Dat was een semi-scenische uitvoering, maar erg indrukwekkend en smaakte ook naar meer. Het zou dus heel goed kunnen dat je me bij Tristan en Isolde weer ziet! En mooi om te lezen wat je schrijft over de 10e Mahler en de verwijzingen naar zijn liefdesverdriet- ik heb ooit ergens gehoord of gelezen dat hij na de ontdekking van die brieven het tij nog probeerde te keren, onder andere door Alma toe te staan ook te componeren (hij had het haar eerder verboden), maar dat was dus allemaal te laat… het moet een verzengende, obsessieve liefde geweest zijn, ik had niet graag in haar schoenen gestaan! Hartelijke groeten, Matthijs

      Like

Laat een reactie achter op matthijseijgelshoven Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s