Grauw Brooklyn

Ik werd niet meteen gegrepen door Bernard Malamuds The Assistant, wat vooral kwam omdat ik net daarvoor Pictures of Fidelman had gelezen. The Assistant is een lijvige roman over winkeliers die speelt in een grauwe, arme wijk van Brooklyn; Pictures of Fidelman is een bundel van zes verhalen over de mislukte schilder Fidelman in Italië.

Malamud bouwt The Assistant zorgvuldig op voordat hij alles laat instorten – en het boek eindigt niet eens helemaal zonder hoop, al kun je je afvragen of volharding grenzend aan masochisme echt hoopvol is. Maar toch, aan het eind had ik het idee dat de uitkomst van het drama de hoofdpersoon, Frankie Alpine, iets oplevert.

Die Frankie is een Italiaanse slapjanus die met de verkeerde vrienden rondhangt en geen ‘discipline’ heeft. Hij overvalt Morris Bober, Joodse winkelier met een armetierige zaak en gaat daarna, uit een soort onduidelijk schuldgevoel, gratis voor hem werken. Ondertussen steelt hij geld uit de kas, maar zit daar ook mee – Frankie is iemand die een geweten achter zich aan sleept, schrijft Malamud. Malamud laat dit onnadrukkelijk zien, hij noemt het, laat zien wat Frankie doet en denkt en dat is het, geen geproblematiseer, dat mag de lezer zelf doen.

Frankie wordt verliefd op Helen, de dochter van de winkelier en degene die hem vertelt dat ‘discipline’ goed is, een idee dat hem bevalt. De liefde is wederzijds. Dan komen twee verhaallijnen bij elkaar, of eigenlijk drie: Morris stuurt Frankie weg als hij hem ziet stelen; Frankies foute vriend Ward (zijn mede-overvaller) randt Helen aan als ze in het park op Frankie wacht; Frankie, dronken, slaat Ward van Helen af en verkracht haar – die term komt in het boek niet voor, maar hij dwingt haar seks met hem te hebben en dan is alles natuurlijk voorbij.

Alleen wordt Morris ziek en kan Frankie toch blijven. Eigenlijk maakt hij zichzelf tot deel van het interieur, doet wat moet, wat goed is, wat onontkoombaar is, wat in elk geval het enige is dat geen weglopen is. En hij wordt jood, nadat Moris gestorven is.

Gedurende het hele verhaal wordt erop gewezen dat hij niet in de ‘grocery business‘ moet gaan, en wordt duidelijk hoe klote het is, in elk geval in de financiële zin, om een arme Jood in Brooklyn te zijn. Toch lijkt Malamud te zeggen dat Frankie uiteindelijk – iets – beter af is als arme joodse winkelier, dan als slapjanus zonder discipline.

Voor wie The Assistant nog wil lezen en bang is dat ik nu teveel heb verteld over dit boek: niet nodig. The Assistant is veel meer dan het plot. Malamud is een meester in wat ik maar sfeer noem, maar het is meer dan dat, het is een verhaal een gevoel van plaats geven, een eigen kleur, een sensibiliteit die voorbij de handeling gaat. En uiteindelijk bekoorde het grauwe realisme van armeluis Brooklyn me net zozeer als het exotisme van de Italiaanse setting van Pictures of Fidelman.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s