Het land en de sfeer

20170212_142338Er zit veel Hemingway in All the pretty horses. In het begin had ik daardoor moeite met de stijl. Veel hoofdzinnen verbonden met ‘en’, veel natuur en actie in dezelfde zin. Net als bij de meeste Hemingway-adepten, bleef ik het origineel erdoorheen horen.

Maar na het eerste deel ebt dat effect weg, en zeker vanaf het begin van John Grady Coles relatie met Alejandra sleepte het boek mij mee. All the pretty horses is een echt coming-of-age verhaal, maar door de romantische inslag, de hang naar een verdwijnende wereld, is het veel krachtiger dan alleen dat. Het is ook het verhaal van een jongen die zijn eigen waarden leert kennen, zijn ethisch besef op de proef stelt. En het is een heldhaftig avonturenverhaal. Waar het stoere aan het begin nog gemaakt lijkt, wordt het op een gegeven moment onderdeel van een krachtige, geloofwaardige mix, waarin de boodschap, erg Hemingwayaans, is dat het mogelijk is dingen goed te doen. Dat mislukt misschien, het juiste doen, maar je kunt het proberen en daar mogelijk verslagen uitkomen, maar dan wel gelouterd.

McCarthy is een meester in het oproepen van sfeer. Als ik iets het eigene, het oorspronkelijke van dit boek vind, is het dat: de hele tekst dompelt je onder, neemt je mee in een wereld die je bijna voelt. Daarmee is All the pretty horses voor mij veel meer een artistieke dan intellectuele onderneming. McCarthy creëert die sfeer, die eigenheid van het boek, met zinnen als deze, over een passerende trein: ‘It came boring out of the east like some ribald sattelite of the coming sun howling and bellowing in the distance and the long light of the headlamp running through the tangled mesquite brakes and creating out of the night the endless fenceline down the dead straight right of way and sucking it back again wire and post mile on mile into the darkness after where the boilersmoke disbanded slowly along the faint new horizon and the sound came lagging and he stood still holding his hat in his hands in the passing ground-shudder watching it till it was gone.‘ Lees de zin hardop, en je proeft de combinatie van inhoud en vorm, de beweging, het hele verschijnen, passeren en verdwijnen van de trein in één zin, met een enorme vaart en een eerst stijgend, dan dalend tempo.

McCarthy trekt me als lezer niet het binnenste van zijn personages in, maar grijpt me door land en sfeer in zijn tekst te verbinden tot een soort sensatie: ‘They heard somewhere in that tenantless night a bell that tolled and ceased where no bell was and they rode out on the round dais of the earth which alone was dark and no light to it and which carried their figures and bore them up into the swarming stars so that they rode not under but among them and they rode at once jaunty and circumspect, like thieves newly loosed in that dark electric, like young thieves in a glowing orchard, loosely jacketed against the cold and ten thousand worlds for the choosing.‘ Deze zin doet me denken aan een scène die ik heb geschrapt uit Retour Calypso, waarin Suzy door haar gezelschap is verlaten en alleen door de nacht loopt – ook daar zat veel Hemingway in.

De natuur, het land, de omgeving, ze blijven terugkomen in deze roman, maar dat is ook waar de roman om draait. John Grady Cole en zijn vriend zoeken een land, een vervangend land voor hun verdwijnende wilde westen. Het boek eindigt met – hoe Lucky Luke, hoe western wil je het hebben? – John Grady Cole die de zonsondergang tegemoet rijdt, alleen. En dan realiseer ik me dat het McCarthy is gelukt: ik ben Hemingway vergeten.

2 gedachten over “Het land en de sfeer

  1. Fredric

    Wat een toeval dat ik net ‘Blood Meridian’ van Mc Carthy aan het lezen ben en het daar met je over wilde hebben.
    Je bent me dus voor met dit, als ik het goed heb, eerdere boek van dezelfde schrijver. Naar mijn mening is die hele Border-trilogie een stuk lyrischer dan het latere werk en BM wijst (thematisch) vooruit naar ‘The Road’; het is een road trip en schelmenroman gone terribly bad.
    De beschrijvingen van het landschap zijn echter net zo poetisch en orgineel als in ATP. De natuur is bij Mc Carthy subliem en de mens slechts zondig…
    Praat er desondanks graag nog eens met je over door!

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s