Drie heren

In mijn nieuwe roman zit een begrafenisscène. Dat wil zeggen: als het goed is, zit die scène straks in de voltooide roman, maar ik moet hem eerst nog wel schrijven. Daarom denk ik nu terug aan de laatste begrafenissen waar ik ben geweest. Dat waren die van mijn oma’s.

Nee, dat is niet helemaal waar, de laatste was die van mijn buurvrouw – al was ik daar niet in de kerk, maar alleen op het kerkhof aanwezig. En dat was de beste begrafenis, buiten, samen rond een graf.

Deze drie waren wel de laatste katholieke begrafenissen – een vriend en de vader van een andere vriend hadden allebei zo’n uitvaart in een crematorium en mijn oudtante, van de protestantse tak van de familie, werd ook in zo’n grijze zaal in het vuur geschoven.

En nu komt de gedachte bij me op dat ik zelf toch liever begraven word. En dan ook maar meteen met een mis en een priester en zo?

Mijn moeders moeder had een mis met drie heren. Dat was in 2007 op Curaçao. Ik had lang haar en een zwart pak dat ik voor de gelegenheid had gekocht. Een paar maanden later trouwde ik in dat pak, met een gouden das in plaats van een zwarte.

Wat herinner ik me? Veel staan, wij mannen althans, en condoleances in ontvangst nemen, terwijl de kist achter ons op een verhoging stond, naast het altaar. Daarna moet ik gezeten hebben, naast mijn geliefde neem ik aan. Zij was net zwanger, maar dat wisten we nog niet, ze dacht dat ze zich ziek voelde van het eten of de warmte.

De priester die de mis leidde was mijn oudoom, de zwager van mijn oma, zelf in de tachtig en niet lang daarna overleden. Hij sprak gedreven, maar wat hij zei, weet ik niet – ik spreek geen Papiaments. Achteraf is mij verteld dat hij vanaf de kansel de Curaçaose politiek de mantel uitveegde, omdat ze te weinig voor het volk deed. Mijn moeders zus is politica op Curaçao en ik kreeg de indruk dat de woorden van mijn oudoom niet bij iedereen in goede aarde waren gevallen, maar het nam me wel voor hem in dat hij opvattingen had die hij zelfs tijdens de begrafenis van zijn schoonzus met overtuigende mimiek de volle kerk in slingerde. Het type priester dat graag op de zere plekken van de macht drukte. Overigens is het goed mogelijk dat ik het volkomen met hem oneens zou zijn geweest – ik weet het niet, ik spreek immers geen Papiaments.

Ten slotte herinner ik mij veel uniformen, van verpleegkundigen en politieagenten die in hun pauze snel de kerk binnenliepen, voorafgaand aan de mis, om mijn oma de laatste eer te bewijzen, of om een wit voetje bij de familie te halen. En ik herinner me een padvinder met een vaandel, die er net als wij urenlang heeft gestaan, naast de kist. Ook in een uniform.

De priester die sprak tijdens de begrafenis van mijn andere oma, in Limburg, verstond ik wel. Een koude kerk, al was het augustus. Veel over gods genade en weinig over mijn oma. Wat me vooral bijstaat is de slaafse navolging die in het hele ritueel van zo’n mis besloten ligt. ‘Zo houd je mensen dom,’ zei mijn broer, toen we wederom met zijn allen op onze knieën gingen en gedachteloos een paar woorden van de priester herhaalden. ‘Eeuwenlang. Erg effectief.’

Sla bij mijn dood die kerk toch maar over, denk ik nu. En dat uitvaartcentrum liever ook. Samen buiten rond het graf, dat lijkt me goed.

Maar wat al deze gedachten nu betekenen voor mijn scène?

 

3 gedachten over “Drie heren

  1. Pingback: Wrong place, right time / wrong time, right place – Matthijs Eijgelshoven

  2. Pierre Eijgelshoven

    Dag Matthijs. Kerkelijke begrafenissen worden niet enkel gekenmerkt door hetgeen de priester zegt. Bij de begrafenis van de moeder van jouw moeder heeft jouw moeder ook gesproken evenals mensen van de padvinderij. Overigens was de priester die sprak geen zwager van oma maar een neef van jouw opa, haar man. Kun je je nog de mooie muziek en gezang tijdens die dienst herinneren? Ik vond de kerk van waaruit de moeder van jouw vader werd begraven niet koud. De zerk stond voor in de kerk en de zon scheen prachtig door de gebrandschilderde ramen. Het zangkoor bracht een eredienst aan jouw oma. Per slot van rekening waren jouw opa en oma tot aan hun dood lid geweest en hadden ze veel, opa was meer dan 25 jaar voorzitter en oma heeft bijna 40 jaar geld ingezameld, voor het koor gedaan. Wat in de dienst over oma is gezegd kwam van jouw nicht en van jouw vader. Na de dienst zei jouw broer dat het niet op een begrafenis leek maar op een feest met al die zon en gezang. Dat is wat ik me herinner. De uitvaart van oma Curaçao staat op dvd, die van oma Limburg op cd. We hebben ze alletwee hier in Noordhorn. “Begraven word je niet in je eentje”

    Like

    1. matthijseijgelshoven Berichtauteur

      Dag pap, zeker bestaat een kerkelijke begrafenis niet alleen uit wat een priester zegt, maar bij de andere uitvaarten die ik noem aan het begin, spreken ook familieleden en is er meestal ook muziek. Het kenmerkende verschil bij een kerkelijke begrafenis is volgens mij toch de aanwezigheid van een geestelijke. Overigens heb je gelijk wat de temperatuur betreft, ik zat niet te rillen van de kou in de kerk (wat in andere jaargetijden nog wel eens het geval was…) maar ik denk dat die associatie met kou is gekomen door het contrast met Curacao, waar ik het heel erg warm had toen we daar stonden. Maar zeker staan me allerlei andere zaken bij van beide begrafenissen (vlaai eten ook). Dit stuk heb ik geschreven met in gedachten de scene waar ik mee bezig ben, waarin ik wil laten zien dat de kerk wel verleidelijk, maar niet troostrijk is.

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s