Voor de duizendste keer in mijn leven

Een verhaal is iets anders dan een anekdote.

In 1935 schreef Hemingway een monografie over stierenvechten, Death in the Afternoon. Verstopt in dat boek zit een kernachtig kort verhaal, vermomd als anekdote. Maar als je goed kijkt, zitten er verschillende dingen in die het daarbovenuit heffen en er een echt verhaal van maken.

In de arena is een stierenvechter gedood, en Hemingway heeft dat gezien. ‘I made the mistake of telling my son about it. … I hadn’t said he was killed – only hurt; I’d that much sense, although it was not much.

Wat Hemingway hier vertelt gaat niet alleen over wat hij heeft gezien, maar ook over iets wat hij zelf heeft gedaan, en waarmee hij zich in de nesten werkt. Dat maakt het groter dan alleen de gebeurtenis waarover hij vertelt: het zegt iets over wat het is om een mens te zijn, over de onhandigheid waarmee ons stuntelen door het leven gepaard gaat.

Then somebody came in the room, Sidney Franklin I think it was, and said in Spanish, ‘He’s dead.’

‘You didn’t say he was dead,’ the boy said.

‘I didn’t know for sure.’

Anders dan in de meeste anekdotes, maar typisch voor een verhaal: de onhandigheid, de misstap, komt als een boomerang terug. Hemingways initiële leugentje om bestwil, dat bijna de boel leek te redden, werkt niet, het verhaal laat hem er niet mee wegkomen.

‘I don’t like it that he’s dead,’ the boy said.

Zinnen als die hierboven tillen deze vertelling verder boven het anekdotische uit. Deze zin is een beredeneerde combinatie van eenvoud en volledigheid: de opgeruimde toon, de directe woordkeus maken verdere toelichting op de emoties en het karakter van de jongen overbodig. In één zin weten we meer over hem dan een hele keten van gebeurtenissen ons had kunnen vertellen. Vintage Hemingway, zulke zinnen.

The next day he said, ‘I can’t stop thinking about that man who was killed…’

‘Don’t think about it,’ I said, whishing for the thousandth time in my life that I could wipe out words that I’d said. ‘It’s silly to think about that.’

Dit is voor mij de klap op de vuurpijl; het zijn zinnen als hierboven die een groot schrijver onderscheiden van een middelmatige. Het is het vermogen om méér van een zin te maken, hier met de gedachte ‘wishing for the thousandth time in my life that I could wipe out words that I’d said’ – Hemingway had het ook kunnen laten bij de wens dat hij deze woorden niet had gezegd, maar door de toevoeging dat hij dat voor de duizendste keer in zijn leven wenst, geeft deze zin ons een blik op heel dat leven, op een heel mens, en niet enkel op één situatie.

Het is overigens een verhaal met een happy end. Hemingways echtgenote leest hardop voor uit een boek waarin veel doden vallen. Om hun zoon niet verder te verontrusten, gebruikt ze als codewoord ‘umpty-umped’ wanneer er iemand wordt gedood, gewurgd, neergeschoten enzovoort.

… soon the comic of umpty-umped so appealed to the little boy that when he said, ‘You know the one who was umpty-umped …? I don’t think about him now,’ I knew it was all right.’

 

 

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s