Houvast in een schimmenwereld

Villa Triste van Patrick Modiano

Hoe ver kun je de raadselachtigheid in een tekst opvoeren zonder dat je de lezer kwijtraakt?

Villa Triste gaat over een jongeman die naar een badplaats is gevlucht en daar deel uitmaakt van het gezelschap rond een verlopen arts en een wannabe actrice. Alle drie vallen ze buiten het gebruikelijke leven; ze fladderen langs de andere personages met wie ze los-vaste betrekkingen hebben. Ook hun onderlinge relatie is een troebele mix van belangen en behoeftes. Het verhaal wordt extra vluchtig doordat Modiano’s hoofdpersoon terugblikt op deze periode, wanneer hij om onduidelijke redenen opnieuw in de badplaats is. Modiano schept er een prachtig en intens romantisch boek mee.

Wat voor verhaal is het? Een tragisch liefdesverhaal over de uit hand gelopen kalverliefde van hoofdpersoon Victor voor Yvonne, de actrice? Of is het een verhaal-op-afstand over Meinthe, de arts, wiens bestaan eindigt in zelfmoord? Ongeveer zoals de vertellers in The Great Gatsby of Moby Dick een doorgeefluik zijn voor de verhalen van Gatsby en Ahab? Maar anders dan die vertellers, is Victor zelf het belangrijkste personage in het verhaal, hij ís het verhaal, zijn gemoedstoestand, de blik waarmee hij de wereld opneemt, de stem waarmee hij er verslag van doet, zijn de substantie van Villa Triste.

Het motto van de roman, afkomstig van Dylan Thomas, luidt: ‘Wie ben jij, jij bespieder van schimmen?’ Modiano beantwoordt die vraag niet voor ons. Hij weerstaat de neiging iets op te lossen, uit te leggen of te verklaren, hij legt de gebeurtenissen alleen aan ons voor, of voor ons neer.

Wat Modiano wel doet, is dwingend, gedetailleerd beschrijven. Straatnamen, kleuren enzovoort. Hij wijdt bijvoorbeeld een hele alinea aan het uiterlijk van Yvonne’s oom: ‘Ik bestudeerde hem heimelijk. Hij had welig, bruin haar en een rode gelaatskleur, maar grote donkere ogen en zeer lange wimpers gaven dat grove gezicht toch iets innemends en iets kwijnends. Hij was in zijn jeugd waarschijnlijk wel een mooie jongen geweest, maar een beetje gedrongen. Zijn lippen daarentegen waren smal en geestig, zeer Frans.’

Met ‘innemends en kwijnends’ en Victors gedachten over de jeugd van de oom heeft deze beschrijving wel persoonlijke elementen die intrigeren, maar de vele details geven je als lezer nauwelijks gelegenheid om zelf iets in te vullen. Dat is de compensatie die Modiano biedt voor alle ruimte in het verhaal – je kunt je vasthouden aan de details, zodat Villa Triste niet door je vingers glipt.

Citaten uit de vertaling van Edu Borger

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s